نامه انگلس به مارکس درباره زبان و دبیره زبان پارسی

//نامه انگلس به مارکس درباره زبان و دبیره زبان پارسی

نامه انگلس به مارکس درباره زبان و دبیره زبان پارسی

نامه انگلس به مارکس درباره زبان، نثر و خط پارسی

فریدریش انگلس متولد ۱۸۲۰  آلمان فیلسوف و از همکارانِ نزدیکِ کارل مارکس است. او در سال  ۱۲۳۲ هجری شمسی مقارن با پادشاهی ناصرالدین‌شاه، انگلس در نامه‌ای به مارکس از ویژگی‌های زبان و ادبِ پارسی گفته، زبانِ پارسی و اشعار (چامه‌های) آن را ستوده ولی از دبیره و نثرِ پارسی به نکوهش یاد کرده ‌است.

متن نامه:

«منچستر، شامگاهِ ۶ ژوئن [ِ ۱۸۵۳]

مارکسِ گرامی،

در این بازه‌ی چند هفته‌ای‌ که خودم را درگیرِ نمایش‌های خاورزمینیان کرده‌ام برای یادگیریِ زبانِ پارسی بهره برده‌ام. آنچه تاکنون مانع شده است تا به آموختن زبان عربی بپردازم، از یک سو نفرت ذاتی من به زبان‌های سامی است و از سوی دیگر وسعت غیرقابل توصیف این زبان دشوار با حدود چهار هزار ریشه که در دو تا سه هزار سال شکل گرفته.

ولی برعکس آن، زبان فارسی، زبانی است بسیار آسان و راحت. اگر الفبای عربی نبود که همیشه پنج، شش حرف تقریباً یک صدا تلفظ می‌شوند و ِاعراب نیز روی کلمه‌ها گذاشته نمی‌شود که دشواری‌هایی در خواندن و نوشتن به وجود می‌آورد با این حال قول می‌دهم که در ۴٨ ساعت دستور زبان فارسی را فرا بگیرم.

این هم به دلیل لجبازی با آقای «پیپر» (۱) اگر او خیلی مایل است که با من به رقابت برخیزد، این گوی و این میدان. زمانی را که برای فراگیری زبان فارسی درنظر گرفته‌ام حداکثر سه هفته است، حال اگر آقای پیپر توانست در دو ماه این زبان را بهتر از من یاد بگیرد اذعان می‌کنم که او در زمینه‌ی فراگیری زبان از من به مراتب بهتر است.

برای آقای وایتلینگ (۲) بسیار متأسفم که فارسی نمی‌داند زیرا اگر آشنایی با این زبان داشت می‌توانست آن زبان جهانی را که در آرزو داشته، بیابد به عقیده‌ی من فارسی تنها زبانی است که در آن مفعول بی‌واسطه و با واسطه وجود ندارد.

در ضمن، حافظ پیر خراباتی را به زبان اصلی خواندن، لذتی دارد که مپرس.

اما «سر ویلیام جونز» (۳) با عشق وافری کلمات زشت و رکیک را در اشعار حافظ به کار برده است و همان اراجیف را به عنوان مثال و شاهد در کتاب«poesis asiaticae commentaras» نقل کرده و به شعر یونانی درآورده است.

جالب اینجاست که او ترجمه همان کتابش را به زبان لاتین، ماورا وقاحت و پر از سخنان زشت و رکیک خوانده و رعایت نکردن عفت کلام دانسته.

… در عوض، نثر فارسی جانکاه است. به عنوان مثال روضه‌الصفا(۴) توسط جناب میرخواند که حماسه فارسی را با زبانی متکلف اما تهی عرضه می‌کند…»

پی‌نوشت:

۱-ویلهلم پیپر: از دوستان مارکس

۲-ویلهلم واتلینگ: از دوستان مارکس که به دنبال یک زبان جهانی بود و برای این منظور زبان آلمانی را پیشنهاد داد اما به شرطی که مفعول بی واسطه و باواسطه از دستور زبان آن حذف شود.

۳-سر ویلیام جونز: اولین مترجم دیوان حافظ به انگلیسی

۴- روضه الصفا، کتابی است تاریخی نوشته‌ی محمدبن خاوند شاه معروف به میرخواند در قرن نهم هجری شامل اسطوره آفرینش، انبیا، اساطیر، حماسه و تاریخ شاهان ایران.

توسط |2019-06-11T00:34:39+04:30ژوئن 1st, 2019|(توی پرانتز)|0 نظر

درباره نویسنده :

DastanoSafar

پیام بگذارید